शब्दांचा जादुगार - प्रविण दवणे

दवणे सरांचं लिखाण जेव्हा केव्हा पहिल्यांदा वाचलं तेव्हा पासूनच खरं तर मी त्यांच्या प्रेमात पडलो. मुंबईत आल्या पासून एकदातरी प्रत्यक्ष भेटण्याची इच्छा होती, त्यांचा ‘दिलखुलास’ कार्यक्रम बघायचा होता पण तशी संधी काल पर्यंत आली नव्हती. काल ‘स्वप्न बघा स्वप्न जगा’ या कार्यक्रमात सरांशी प्रत्यक्ष बोलण्याची संधी मिळाली, त्यांचे अमृताचे बोल ऎकले, दिवाळीत हा आनंद सोहळा अनुभवता आला. शब्दांची ताकद, भावनांचे तरंग एकूणच विचारांची दिवाळी काल खर्‍या अर्थाने साजरी झाली, त्याचा एक भाग होता आलं.

‘निघालो घेऊन दत्ताची पालखी’ हे भक्तिगीत एखाद्या संताला भगवंता विषयी वाटणार्‍या प्रेमातून, जिव्हाळ्यातून, भक्तितून जन्माला आलं असं कोणालाही वाटेल. ते भक्तिगीत परंपरागत म्हणूनही समजणारे कमी नाहीत. ते भक्तिगीत दवणे सरांनी लिहीलेलं आहे हे जेव्हा गुरूभक्तांना कळेल तेव्हा सरांच्याच दर्शनाला रांगा लागतील अशी स्थिती आहे हे मी नसोबाच्यावाडीला जावून आलो तेव्हा मला समजल. कालच्या व्यख्यानाचा ‘हॅंगओव्हर’ अजून उतरला नाही. त्यातून बाहेर आलो, ते मनात उतरलं म्हणजे त्या विषयीचं पोस्ट लिहीनच. तोपर्यंत मनाची कवाडं उघडली गेली, सरांच्या ‘दिलखुलास’ बोलण्याने ‘दिल खुल गया’ एवढं मात्र नक्की.

‘करा पडतील ते कष्ट तरच होईल जय महाराष्ट्र’ विचारांची आतषबाजी...!

आयुष्यात काही मिळवायचं असेल तर आधी उद्दिष्ट नक्की करावं लागतं. ध्येयपुर्ती होईल असं स्वप्न बघावं लागतं, त्या दिशेने वाटचाल करावी लागते. वाटेत येणार्‍या संकटांचा सामना करून पुढे जावं लागतं. जिद्दीने, चिकाटीने, सतत प्रयत्न करून आपण ते साध्य करू शकतो. अशी झुंज घेत असताना एखादा मार्गदर्शक, गुरू मिळाला तर..., तर तो मार्ग प्रशस्त होतो, यश कित्तेक पटीने मोठं होतं. एकेकाळी आपल्या सारखीच सामान्य असलेली पण आता त्यांच्या क्षेत्रात उच्च शिखरावर विराजमान झालेली एक सोडून दोन व्यक्तीमत्व आपल्या भेटीसाठी येत आहेत, प्रा. प्रविण दवणे आणि कॉर्पोरेट लॉयर नितीन पोतदार. कवी, गीतकार, लेखक, नाटकार, वक्ता आणि उत्तम प्राध्यापक म्हणून प्रविण दवणे मराठी जगताला माहीत आहेतच पण निराश मनाला उभारी देण्याची ताकद त्यांच्या साहित्यात आहे. वृत्तपत्रात आलेला त्यांचा एखादा लेखही मरगळलेल्या मनात नवीन आशा पल्लवीत करतो. हेच प्रा. प्रविण दवणे ‘स्वप्न बघा, स्वप्न जगा’ या मालेतलं पहिलं पुष्प गुंफणार आहेत. आपल्याला काय आवडायला हवं आणि यशाच्या वाटेवर कसं जावं, कसं चालावं या विषयी ते आपणाशी संवाद साधणार आहेत. दुसरे वक्ते नितीन पोतदार हे त्यांच्या आश्वासक लिखाणामुळे वचकाना परिचित आहेत. नवीन विचारांना चालना देणारे नितीन पोतदार हे कॉर्पोरेट लॉयर या काहीशा सामान्याना माहीत नसलेल्या क्षेत्रात कार्यरत असून देश-विदेशातील उद्योगांचं, ‘विलिनीकरण आणि सहकार्य करार’ या महत्वाच्या कामात प्रतिनिधित्व करतात, तसच विदेशी गुंतवणूकतज्ञ म्हणूनही ते जागतिक स्तरावर मान्यता पावलेले आहेत. जागतिक स्पर्धेला तोंड देण्यासाठी ‘कळेल ती भाषा, मिळेल ते काम आणि पडतील ते कष्ट तरच होईल जय महाराष्ट्र’ हे आपलं ब्रीद असायला हवं असं ते म्हणतात. ‘प्रोग्रेसिव मराठी समाज’ हे त्यांचं स्वप्न आहे आणि त्या विषयावरच ते आपल्याशी बोलणार आहेत. येत्या रविवारी, १८ ऑक़्टोबर २००९ रोजी सकाळी ठीक १० वा. परळ, मुंबई येथील दामोदर नाट्यगृहात ‘त्रिमिती’ या संस्थेने हा मुलाखतीचा कार्यक्रम आयोजित केला आहे.

जागतिकीकरणाच्या या युगात स्पर्धेला आलेला प्रचंड वेग, त्या वेगाशी जुळवून घेताना भांबावलेला मराठी तरूण, नेमक्या कोणत्या मार्गावर चालावं याची दिशा शोधतो आहे. त्याला या विचारांमधून नक्कीच प्रेरणा मिळेल.

चीनचा निचपणा

भारताची सतत कुरापत काढायची हा चीनच्या परराष्ट्र धोरणाचाच एक भाग दिसतो. अगदी अरूणाचल प्रदेशपासून जम्मू-काश्मीर पर्यंत संपूर्ण सिमावर्ती भागात प्रत्येक राज्यात काहीना काही वाद उपस्थित करून भारतावर दबाव आणायचा आणि पाकिस्तानला फुस द्यायची हे चीनचं निचपणाचं धोरण आहे. पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये जलविद्यूत प्रकल्प उभारणे, हमरस्ते बांधणे, लेह-लडाख भागात घुसखोरी करणे, सिक्किमवर हक्क सांगणे, अरूणाचल प्रदेशमध्ये आपले राष्ट्रापती, पंतप्रधान गेले असता त्याला आक्षेप घेणे हे प्रकार आता वरच्यावर घडू लागले आहेत. अख्खा तिबेट गिळंकृत केल्यावर आता आजुबाजुच्या प्रदेशावर हातपाय पसरण्याचा चीनचा उद्देश आहे. पाकव्याप्त काश्मीर मधला हजारो हेक्टर भाग पाकने चीनला परस्पर बहाल केला आहे.

‘Made In Chaina’ असा शिक्का असलेल्या असंख्य वस्तू. खेळणी संपूर्ण भारतात रस्तो-रस्ती, गल्लो-गल्ली आपणाला पहायला मिळतात. विशेष दर्जा नसलेली ही उत्पादनं आपण कमी किंमत आहे म्हणून विकत घेतो. हरामखोर चीन्यांना धडा शिकवायचा असेल तर चीनी मालावर बहिष्कार घालणे हा एक उपाय होवू शकतो. चीनचा निषेध करायची ती एक परिणामकारक खेळी ठरेल.