असा खयंच नाय खावक

Audio Link असा खयंच नाय खावक

 

मेल्या काय सांगतय चल बगया माझ्या गावाक

अरे चोखीत रवशी बोटा म्हणशीत असा खयंच नाय गावाक

 

घावणे, आंबोळ्यो, खापरोळी आणि ताटाभोवतीची रांगोळी

नारळाचो रस, वाटाण्याचा सांबार बगून आंघोळीक मारतलस गोळी

आवशीच्या हातचा कुळताचा पिठला आणि तांदळाची भाकरी

अरे नाष्टो काय खायत रवलस फुडे गम्मत आसा खरी

ती विचारतली... आता काजी भाजूया काय कलिंगण व्हया खावक

उताणी पडान म्हणशीत आवशी पोटात जागा नाय गे रवाक

म्हणान, मेल्या काय सांगतय चल बगया माझ्या गावाक

अरे चोखीत रवशी बोटा म्हणशीत असा खयंच नाय गावाक

 

दुपारच्या जेवणाक गोलम्याची कोशंबीर आणि बांग़ड्याचा तिकला

भाताबरोबर भुरकूक कर्लीचा निसत्याक आणि वांग्या पण भरला

ताजो फडफडीत इसवण आजून वाट बगतलो तव्यार

अर्दाच जेवन झाला तरी येतला ता आंगार

ती म्हणतली इतक्याय जमणानाय तर इलं कित्या झकमारूक

आणि मगे तेच्यार जिरवणी म्हणान देतली सोलकडी पिऊक

मेल्या काय सांगतय चल बगया माझ्या गावाक

अरे चोखीत रवशी बोटा म्हणशीत असा खयंच नाय गावाक

 

आरावलेलो कोम्बो अचानक गप जातलो

सागोती म्हणान वड्याबरोबर ताटात येतलो

दुपारी इतक्या जोवलस तरी आडवो हात मारतलस

पोटाकडे बगून आता खुप झाला म्हणतलस

आजून आये बगतली वाकान तूका वाडूक

चवच तशी म्हणत चघळत रवतलस हाडूक

मेल्या काय सांगतय चल बगया माझ्या गावाक

अरे चोखीत रवशी बोटा म्हणशीत असा खयंच नाय गावाक

 

कितीय रवलस तरी म्हणतली आणखी दोन दिवस रव

आजून खय बगलस तू जत्रा आणि फिरान ह्या गाव

जत्रेतला खाजा आणि लाडू देतली बांदून

परड्यातली ताजी भाजी देतली कुशीक सारून

म्हणतली परत येशीत तेवा मात्र दिवस काड रवाक

ह्या पावटी इलस तरी कायच नाय खावक

म्हणान तुका सांगतय चल बगया माझ्या गावाक

अरे चोखीत रवशी बोटा म्हणशीत असा खयंच नाय खावक

  नरेंद्र प्रभू    

हे असे चिरंतन नाते

 

काल ऋचाचा पदवीदान समारंभ झाला, तीच्यासाठी स्पुरलेली कविता.

 

हे असे चिरंतन नाते, तू मला बापपण दिधले

मन हळवे होते आता, हळूहळू बालपण सरले

दुडूदुडू धावत जाशी, खेळात हवी असे सरशी

हरण्याचे मजला सुख, तू मनापासूनी हसशी

 

लडिवाळ गुंफुनी हात तू गळा घातले कितीदा

शाळेला जाऊ नकोच बस गेली तर जाऊद्या

यश सह्यासाने लाभे, तू धडे गिरवले होते

लय-ताल नृत्य सारे जे सहजी जुळून येते

 

दिस दिसामागुनी सरले, शाळेचे कुंपण नूरले

अवकाश कवळीशी आता जे दोनच बोटे उरले

जीवनाचे गाणे व्हावे, तू अमृताने न्हावे

सुख त्यातच आहे माझे, परि तुला दिव्य लाभावे

 

नरेंद्र प्रभू

०१/०५/२०२२

ती आई होती म्हणूनी...

 

चित्र: सौ. रेखा भिवंडीकर 

काल memoir हे चित्रप्रदर्शन पाहिल्यानंतर मन अजूनही तिथेच रेंगाळत राहिलंय. त्या चित्रांनी असा फेर धरलाय की दुसरं काही सुचत नव्हत. ही कविता स्फुरली आणि मगच बरं वाटलं.      

ती आई होती म्हणूनी घनव्याकुळ मी ही झालो

किती वेळ आतल्या आत दुलाईला कवळून बसलो

 

तो स्पर्श मुलायम होता; जरी हात राबले होते

कष्टाने ओढीत होती ते शुभ्र पिठाचे जाते

 

बागेला फुलण्याचेही ती स्वप्न दाखवीत होती

फुलताना मजलाही 'ती' 'ही' फुले देऊनी गेली

 

किती काळ लोटला आहे ती पुन्हा समोरी आली

मायेच्या ओलाव्याने मज चिंब भिजवूनी गेली

 

ती आई होती म्हणूनी...

 

नरेंद्र प्रभू

असो माजो सिंधुदुर्ग

Audio Link: असो माजो सिंधुदुर्ग

काय काय दाखव तूमका असा झाला आता माका

सिंधुदुर्गात उडान येवया चला लावा ही पाका

पाचू कवडो, राखाडी धनेश, सर्प गरूड आणि डिचो

पक्षी किती, प्राणी किती पत्तो नाय लागाचो

गवो रेडो, बिबळो, वाघ, झाडार शेखरू खाली साळींदार   

रात्री उठान गेलात रानात तर दिसता उद मांजार

हिरण्यकेशीच्या कुशीत आंबोलीक कावळे साद आसा

थंड हवेतसून इल्यार देवबाच्या येळेवर जरा बसा

भगवतीच्या पायाकडे धामापूरचा तळा

होडयेत बसान बगा दिसतत पांढरी कमळा

भोगव्याचो दर्या दाखवता किल्ले निवती

दुपार झाली तरी जावा देवराय डुंगोबावरती

केरळ कित्या व्हया तूमका बॅकवॉटर फिराक

वालावल-काळसा-भोगव्या खाडीतसून जावा तुमी घराक

चिंब भिजाक नांगरतास, सावडाव आणि नापण्याचो धबधबो

भुक लागली तर खयय घेवयामहो खानावळीत थांबो

सिंधुदुर्ग, विजयदुर्ग, देवगड किल्लो

म्हाराज्यांच्या पदस्पर्शान पावन झाल्लो

कुणकेश्वर, रामेश्वर, वेताळ आणि काळकाय

मालवणीच्या या भूमीर कसलीच कमी नाय 

खाण्यापिण्याची चंगळ हयसर, सगळी करूया सोय    

बारमाही पर्यटन आसा बाबानू कदीय येवा हय

 

नरेंद्र प्रभू

वनात येता

कोकणाकडे नेणारा रस्ता आणि आत्माने (Atmaram Parab) काढलेले फोटो पहाता पाहाता त्याची कविता बनून गेली...

आठवणीने शहारले मन कधी जावे त्या गावात

धरला रस्ता धावतसे मन गातो मी आनंदात

हलके झाले गात्र गात्र हे सोपी वाटे ही वाट

वार्‍यावर मग स्वार होऊनी इंद्राचा हो हा थाट  

 

विहंग दर्शन दूर दिसे मज हिरवे तळ कोकण माझे

आतुरले मन कधीच गेले निसटून हो हे तन माझे 

 

पाचूने हा हार घातला की घाटामधली ही वाट?

जलदांनी बघ धाव घेतली गर्दी केली हो दाट

 

चितारला हा कुणी देखावा कुणी ओतली बघ रास

कितीक वळणे जरी घेतली तरीही वाटे ती खास

 

इथे थाबूंनी आकाशाने रूप अपुले पाहिले जरी

जळही पाहे रूप कालचे भेटे त्याला उरोउरी

मनातले वन वनात येता उसळे ते कवितेतून

किती पाहिले तरीही उरते त्याचे हे निज दर्शन   

सर्व छायाचित्रे: आत्मारम परब

आठवणीतलं लडाख

६ वर्षांपुर्वीच्या लडाखच्या फोटोंची आठवण फेसबूकने करून दिली आणि ही कविता सुचली.   

असेल पडले असे चांदणे

हिमात असतील निजले पर्वत

शिखरावरती फडकत असतील

रंग पताका निरोप धाडीत 

असेल किलबील करीत बैसला

पक्षी निराळा निळा-पांढरा

झाडावरती जीवन हिरवे

जर्दाळूला शुभ्र फुलोरा 

असेल बदलत पट रंगांचे 

निळे सरोवर सुवर्ण मंडीत

असतील काहो सुडौल बदके 

लाटांवरती सुरेख डोलत

देतो आहे जवान माझा

खडा पहारा खिंडींमधूनी

असेल का हो कुणी बोलला

शब्द सुखाचा माझ्यावाचूनी?  

असेल बसला मित्र ताशी तो

वाटेवरती लावूनी डोळा

असतील जमले सखे तिथे रे

घेवून येतो अपुला मेळा

नरेंद्र प्रभू   

३१/०५/२०२०  

कुत्रे बिस्कीट

कुत्रे बिस्कीट... खुप दिवसांनी आठवली ही बिस्कीटं. तळ कोकणात त्या काळी (आता खरं तर त्याला कोणे एके काळी असंच म्हटलं पाहिजे) पाववाला सकाळीच शहरवजा गावामधून पाव, बिस्कीटं विकण्यासाठी सायकलने फेरी मारायचा. त्याच्या सायकलला घंटी ऐवजी ट्रकला असायचा तसा हॉर्न असायचा. तो पॉsss पॉsss करीत गावभर फिरायचा. पाववाल्याजवळ गिर्‍हाईक यायच्या अगोदर गावातले तमाम कुत्रे जमा व्हायचे. सायकलपासून थोडं  अंतर ठेवून मागून धावत रहायचे. बेकरीतल्या ताज्या पाव-बिस्कीटांचा दरवळ कुत्र्यांना मॉर्निग वॉक करायला भाग पाडायचा. पाववाला पाव-बिस्कीटं विकायला थांबायचा, मध्येच कधीतरी कुत्र्यांच्या दिशेने काही बिस्किटं फेकायचा. पुन्हा सायकलचा पॅडल मारून पॉsss पॉsss करीत रस्त्याला लागायचा.

आता यात कुत्रे बिस्कीटांची महती अशी की ती माणसाला आणि कुत्र्यांना दोघांनाही आवडायची. कुत्र्याला पावही आवडत असणार पण त्याला तो कोण देणार? रुपयाच्या नाण्याएवढीच असलेली ही बिस्कीटं मात्र कुत्र्यांना पाववाल्याकडून किंवा गाववाल्यांकडून मिळायची.

काल ही गोष्ट घरात सांगितली तेव्हा माझी मुलगी विचारायला लागली कुत्र्यांसाठी होती म्हणून त्या बिस्कीटांना कुत्रे बिस्कीटं म्हणायचे का? म्हटलं नाही, तेव्हाचे कुत्रे एवढे माजलेले नव्हते आणि गाववाले श्रीमंत नव्हते. कुत्र्यांना द्यायला ती इवलीशी बिस्कीटंच परवडायची, पाववाल्यामागे बिस्कीटांच्या वासामुळे कुत्रे फिरत रहायचे त्यामुळे असेल किंवा त्याच्याकडून त्यांना ती बिस्कीटंच मिळायची म्हणून असेल त्या छोट्या बिस्कीटांना ‘कुत्रे बिस्कीटं’ असं नाव पडलं.

आताचे कुत्रे माणसांनी खायच्या बिस्कीटांना हुंगून बघतात आणि तुम्हालाच लखलाभ होवो अशी चर्या करून निघून जातात. वक्त वक्त की बात है, काळाचा महिमा अघाद आहे. कुत्रंपण खात नाही ते माणूस खातो.                

जंगलची वाट - काझिरंगा

काझिरंगा.... लहानपणी भूगोलाच्या पुस्तकात वाचलेलं हे राष्ट्रीय उद्यान पहिल्यांदा पाहिलं ते नोहेंबर २००५ मध्ये. आसामच्या विद्यार्थी आंदोलनानंतर राजकीय स्थिती बदलली असली तरी पुन्हा बाबाची संध्या मुळावर आल्यासारखा प्रकार होता. बॉम्बस्फोट, बंद चालूच होते आणि त्या रणधुमाळीतच बायको मुलीसह पुर्वांचलाचा २१ दिवसांचा दौरा करायचं ठरवलं आणि आम्ही निघालोही. कोलकाता, गुवाहाटी फिरत होतो तरी काझिरंगाला पोहोचल्यावर मुक्कामाला आल्यासारखं वाटलं, कारण बाकीची जमतील ती ठिकाणं पहायची पण काझिरंगा बघायचंच असं नक्की केलं होतं. संघ्याकाळी सात सव्वासातला मिट्ट काळोखात काझिरंगाच्या बोनानी लॉजमध्ये पोहोचलो तेव्हा या जंगलाचं स्वरूप लक्षात आलं नव्हतं. कारण त्या आधी दोन तासांचा प्रवास हा काळोखातच झाला होता.

दुसर्‍या दिवशी वरच्या छायाचित्रात दाखवलेल्या वाटेने काझिरंगात प्रवेश केला आणि अजून त्यामधून बाहेर पडता आलेलं नाही. या जंगलाने मनात घर करून ठेवलयं. पुढे अनेकदा आत्माराम परब यांच्याबरोबर इथे जात राहिलो. प्रत्येक वेळी हे जंगल नव्याने उलगडत जातं. हत्तीच्या उंचीचं गवत असलेल्या या नॅशनल पार्कमध्ये रान हत्ती, वाघ, हरणं असे अनेक प्राणी असले तरी इथला राजा आहे तो एकशिंगी गेंडा. त्याचं दर्शन झालं आणि तो पुन्हा पुन्हा वेगवेगळ्या रुपात दर्शन देत राहिला. पहिल्यांदा पाहिला तो हत्तीवरून सफारी करताना, नंतर संध्याकाळच्यावेळी एका मचाणावर चढण्यासाठी जात असताना काही कळायच्या आत अगदी चार हाताच्या अंतरावर दोन धुडं अचानक सामोरी आली आणि मागोमाग गार्डने घायीघायीत पुन्हा जीपमध्ये बसण्याची सुचना केली. एवढा जवळ आलाय तर फोटो घेवूया असं वाटत होतं पण त्या पेक्षा जिवाची भिती वाटत असल्याने मागे सरलो. पण त्या दिवशी त्याने सर्वांग दर्शन द्यायचं ठरवलं असावं, सुर्य अस्ताला गेल्याने आम्ही माघारी परतताना जीप थांबली कारण गेंड्याचं धुड वाटेलगतच आपल्याच नादात चाललं होतं. आता तर फ़ोटो घेतलेच शिवाय व्हिडीओही घेतला. व्हिडीओ काढातोय म्हटल्यावर त्याने रस्ता ओलांडताना सगळ्या पोज दिल्या. काझिरंगाची भेट सार्थकी लागली. 

                                            

जंगलची वाट - ताडोबा

ही ताडोबामधली वाट, हो वाटच... रस्ता म्हणायला इथे माणसाने केलेल्या खुणांपेक्षा जनावरांनी केलेल्या खुणांच जास्त, त्याचंच राज्य आहे तिथे. आपल्यासारख्या माणसांना तिथे खाणाखुणांनीच बोलायचं असतं आणि काही दिसलं की आsssवासायचा असतो. आता यातल्या खाणाखुणा करायच्या सुचना आमचे टुर लिडर रत्नदीप पाटील यांनी दिल्या होत्या तर आsssवासणे हे आपसूकच व्हायचं. असो, तर ताडोबाच्या जंगलात फिरत असताना त्या दिवशी नशीबाने आमची जीप बंद पडली आणि इतरांपेक्षा काहीतरी वेगळा अनुभव घ्यायची संधी मिळाली. जीपमध्ये झालेला बिघाड दुरुस्त करेपर्यंत आम्हाला खाली उतरावं लागलं, एरवी मात्र असं उतरायला परवानगीच नसते. भर दुपारी त्या वाटेवर वाळलेल्या पाल्यापचोळ्यात पाय ठेवला आणि जंगलाने संवाद सुरू केला. मातीची न तुडवलेली ढेकळं बोलू लागली. आम्हाला असे अचानक आपल्या जागेवर उतरलेले पाहून काळतोंडी माकडं आणि त्याची वात्रट पोरं हातातली कामं टाकून का...य? अश्या भावनेने पाहू लागली आणि नंतर य:किंचीत मानव अशा नजरेने आमच्याकडे दुर्लक्ष करती झाली. चार दोन हरणं थोडी थबकली आणि जरा अंतर राखून चरायला लागली. कोतवालाने (Drongo) तर लक्षच दिलं नाही. एरवी गावी कोकणात आम्ही याला किरकावळा म्हणायचो त्यानेही एखादा कटाक्षही टाकला नाही किंवा विविध आवाज काढण्याच्या आपल्या कलेने इतर वन्यजिवांना काही सांगितलंच असेल तर ते आम्हाला कसलं कळणार? या सगळ्याचं काही वाटून न घेता काही फोटो काढले आणि मार्गस्थ झालो. मुक्कामावर आल्यानंतर मात्र आमचा रुबाब बघण्यासारखा होता, कारण आम्ही पुन्हा माणसात आलो होतो. इथे दुर्लक्षण्याची पद्धत वेगळी असते.  

                                      

चांदणवेडा गाव

हिर्‍यासारखा हिरवळीतला हवाहवासा गाव
टिपूर चांदणे अजून पडते, हलते आहे नांव

कशी कुणी अन कधी खोदली इवलीशी ही बाव

डोंगर कापीत कुणी काढला रस्ता इथला राव?

खळखळ वाहे निर्झर इथला नाही त्याला ठाव

तळ्यात डुंबत असती कमळे हसत खेळती डाव

आनंदाने आंबा डोले नाही त्याला हाव

स्वागत करतो सकल जनांचे रंक असो वा राव

माड-फोफळी चवर्‍याढाळीत म्हणती पणती लाव   

देवळातली घंटा जागवी मनातला सद्भाव

धुक्यात दडला असे पहुडला चांदणवेडा गाव

मनात हुरहुर, करतो काहूर  हवाहवासा गाव